{"id":6620,"date":"2023-12-28T14:48:40","date_gmt":"2023-12-28T17:48:40","guid":{"rendered":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/?post_type=noticias&#038;p=6620"},"modified":"2023-12-28T14:50:57","modified_gmt":"2023-12-28T17:50:57","slug":"dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas","status":"publish","type":"noticias","link":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/","title":{"rendered":"Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"text-left issue-header\">Vol 9, No 1 (2023): Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb<\/p>\n<section class=\"flex_container description_cover\">\n<div class=\"description\">\n<h3 class=\"description_label\">Descripci\u00f3n de la publicaci\u00f3n<\/h3>\n<div class=\"description_text\">\n<p>Coordinadores: Carina Cassanello, Valeria Cavalli, Cecilia S\u00e1nchez y Agust\u00edn Cano Menoni, docentes del PIM.<\/p>\n<p><em>La extensi\u00f3n universitaria como objeto de estudio suscita un inter\u00e9s creciente en la investigaci\u00f3n educativa, desde diferentes enfoques y abordajes te\u00f3rico-metodol\u00f3gicos. La formaci\u00f3n pedag\u00f3gica, a su vez, se ve enriquecida por las producciones y experiencias extensionistas y su acumulado conceptual y metodol\u00f3gico. Procurando aportar a esa articulaci\u00f3n, en este dossier se propone una aproximaci\u00f3n al campo de la extensi\u00f3n universitaria y la integralidad desde una perspectiva pedag\u00f3gica que pone en el centro la cuesti\u00f3n de las \u00abalternativas pedag\u00f3gicas\u00bb. Esta perspectiva, que desde la d\u00e9cada de 1980 ha sido desarrollada por los equipos del Programa Alternativas Pedag\u00f3gicas y Prospectiva Educativa en Am\u00e9rica Latina (APPEAL), propone un conjunto amplio de referentes te\u00f3ricos que permiten estudiar el campo problem\u00e1tico de la educaci\u00f3n en sus diferentes articulaciones con los campos econ\u00f3mico, social y cultural, atendiendo a las relaciones entre sujetos y saberes, finalidades y medios, legados y horizontes, en pr\u00e1cticas educativas con una intencionalidad democratizadora de transformaci\u00f3n educativa y social.<\/em><\/p>\n<p><em>Este dossier se realiza como celebraci\u00f3n de 5 a\u00f1os del Espacio de Formaci\u00f3n Integral \u00abPedagog\u00eda, pol\u00edtica y territorio\u00bb, propuesta formativa abierta a estudiantes de la Udelar y del CFE-ANEP, que desde 2018 es co-organizada por el Instituto de Educaci\u00f3n de FHCE y el Programa Integral Metropolitano (PIM). Desde entonces, este EFI se ha afianzado como un espacio de formaci\u00f3n en educaci\u00f3n articulado con procesos de extensi\u00f3n y sistematizaci\u00f3n de experiencias pedag\u00f3gicas realizados en el marco del PIM, junto a colectivos docentes, centros educativos y organizaciones del territorio. Desde este quehacer, el EFI se ha integrado a la red latinoamericana del Programa APPEAL, con nodos en M\u00e9xico, Colombia, Brasil, Chile y Argentina.<\/em><\/p>\n<p>Fuente: <a href=\"https:\/\/ojs.fhce.edu.uy\/index.php\/insoru\/issue\/view\/144\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Revista Integralidad Sobre\u00a0 Ruedas<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"issue_cover_block\"><em><a href=\"https:\/\/ojs.fhce.edu.uy\/index.php\/insoru\/issue\/view\/144\"><img decoding=\"async\" class=\"cover_image\" src=\"https:\/\/ojs.fhce.edu.uy\/public\/journals\/7\/cover_issue_144_es_ES.png\" alt=\"Tapa del Vol\u00famen 9 n\u00famero 1 de la revista Integralidad sobre ruedas. Sobre fondo rojo se visualiza fotograf\u00eda en la que Estudiantes y docentes de Bellas Artes, el Pim y el liceo 58 &quot;Mario Benedetti&quot; pintan el mural de la puerta de dicho centro. A\u00f1o 2012. Fuente: PIM. Dossier Extensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas. diciembre 2023. Facultad de Humanidades y Ciencias de la Educaci\u00f3n, Comisi\u00f3n Sectorial de Extensi\u00f3n y Actividades en el Medio, Universidad de la Rep\u00fablica.\" \/><\/a><\/em><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"sections\">\n<h3 class=\"sr-only\">Tabla de\u00a0<\/h3>\n<\/section>\n<!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on the_content --><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on the_content -->","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vol 9, No 1 (2023): Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb Descripci\u00f3n de la publicaci\u00f3n Coordinadores: Carina Cassanello, Valeria Cavalli, Cecilia S\u00e1nchez y Agust\u00edn Cano Menoni, docentes del PIM. La extensi\u00f3n universitaria como objeto de estudio suscita un inter\u00e9s creciente en la investigaci\u00f3n educativa, desde diferentes enfoques y abordajes te\u00f3rico-metodol\u00f3gicos. La formaci\u00f3n pedag\u00f3gica, a su [&hellip;]<!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on get_the_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on get_the_excerpt --><\/p>\n","protected":false},"author":1711,"featured_media":6621,"parent":0,"template":"","categorias_noticias":[64,50,81,79,19],"class_list":["post-6620","noticias","type-noticias","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","categorias_noticias-historicas","categorias_noticias-novedades","categorias_noticias-portada","categorias_noticias-publicaciones-pim","categorias_noticias-slider"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb - PIM<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb - PIM\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Vol 9, No 1 (2023): Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb Descripci\u00f3n de la publicaci\u00f3n Coordinadores: Carina Cassanello, Valeria Cavalli, Cecilia S\u00e1nchez y Agust\u00edn Cano Menoni, docentes del PIM. La extensi\u00f3n universitaria como objeto de estudio suscita un inter\u00e9s creciente en la investigaci\u00f3n educativa, desde diferentes enfoques y abordajes te\u00f3rico-metodol\u00f3gicos. La formaci\u00f3n pedag\u00f3gica, a su [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"PIM\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/es-la.facebook.com\/people\/PIM-Programa-Integral-Metropolitano\/100057189410712\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-12-28T17:50:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2023\/12\/encabezado-Web-PIM-5.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"635\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@pimudelar\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/noticias\\\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/noticias\\\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\\\/\",\"name\":\"Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb - PIM\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/noticias\\\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/noticias\\\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/14\\\/2023\\\/12\\\/encabezado-Web-PIM-5.png\",\"datePublished\":\"2023-12-28T17:48:40+00:00\",\"dateModified\":\"2023-12-28T17:50:57+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/noticias\\\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/noticias\\\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/noticias\\\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/14\\\/2023\\\/12\\\/encabezado-Web-PIM-5.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/14\\\/2023\\\/12\\\/encabezado-Web-PIM-5.png\",\"width\":635,\"height\":200},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/noticias\\\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Noticias\",\"item\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/noticias\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/\",\"name\":\"PIM\",\"description\":\"Programa Integral Metropolitano\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/#organization\",\"name\":\"PIM - Programa Integral Metropolitano\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/14\\\/2020\\\/09\\\/logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/14\\\/2020\\\/09\\\/logo.png\",\"width\":348,\"height\":211,\"caption\":\"PIM - Programa Integral Metropolitano\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pim.udelar.edu.uy\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/es-la.facebook.com\\\/people\\\/PIM-Programa-Integral-Metropolitano\\\/100057189410712\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/pimudelar\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCw3ldSqUi-POTJXakccwidw\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb - PIM","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb - PIM","og_description":"Vol 9, No 1 (2023): Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb Descripci\u00f3n de la publicaci\u00f3n Coordinadores: Carina Cassanello, Valeria Cavalli, Cecilia S\u00e1nchez y Agust\u00edn Cano Menoni, docentes del PIM. La extensi\u00f3n universitaria como objeto de estudio suscita un inter\u00e9s creciente en la investigaci\u00f3n educativa, desde diferentes enfoques y abordajes te\u00f3rico-metodol\u00f3gicos. La formaci\u00f3n pedag\u00f3gica, a su [&hellip;]","og_url":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/","og_site_name":"PIM","article_publisher":"https:\/\/es-la.facebook.com\/people\/PIM-Programa-Integral-Metropolitano\/100057189410712\/","article_modified_time":"2023-12-28T17:50:57+00:00","og_image":[{"width":635,"height":200,"url":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2023\/12\/encabezado-Web-PIM-5.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@pimudelar","twitter_misc":{"Tiempo de lectura":"2 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/","url":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/","name":"Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb - PIM","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2023\/12\/encabezado-Web-PIM-5.png","datePublished":"2023-12-28T17:48:40+00:00","dateModified":"2023-12-28T17:50:57+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/#primaryimage","url":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2023\/12\/encabezado-Web-PIM-5.png","contentUrl":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2023\/12\/encabezado-Web-PIM-5.png","width":635,"height":200},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/dossier-extension-universitaria-y-alternativas-pedagogicas\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Noticias","item":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/noticias\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Dossier \u00abExtensi\u00f3n universitaria y alternativas pedag\u00f3gicas\u00bb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/#website","url":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/","name":"PIM","description":"Programa Integral Metropolitano","publisher":{"@id":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/#organization","name":"PIM - Programa Integral Metropolitano","url":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2020\/09\/logo.png","contentUrl":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2020\/09\/logo.png","width":348,"height":211,"caption":"PIM - Programa Integral Metropolitano"},"image":{"@id":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/es-la.facebook.com\/people\/PIM-Programa-Integral-Metropolitano\/100057189410712\/","https:\/\/x.com\/pimudelar","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCw3ldSqUi-POTJXakccwidw"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/noticias\/6620","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/noticias"}],"about":[{"href":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/noticias"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6621"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"categorias_noticias","embeddable":true,"href":"https:\/\/pim.udelar.edu.uy\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categorias_noticias?post=6620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}